नवतरी

-
॰॰॰ नवतरी ॰॰॰

     धान पिवळा पडावले लागला का कास्तकाराची धांदल चालु होते. धाब्यावर ठेवलेला सुरकुळा काढ , जुण्या बंधायचा भारा काढ . बंडी कस त धिरा पाय. बंडीलं ओंगण लाव. धान कापावले बाया पाय. बोजे बांधावले माणसं पाय. या सगळ्यायची व्यवस्था झाल्यावर मंग चालु होते  " णवतरीची " धामधुम. धान कापावच्या पयले ख-या तासावचा, त्यालं खुरदावण द्या. मंग शेणानं सारवा. या कामात घरातले पोरंबारंबी वाटाले नाही येत. लहान पोरायले शेण आणवचा , पाणी आणावचा काम. शाळेलं सुट्टि असली का सर्व पोरं बांध्यावर ! बोरा खा. लोखोरीच्या शेंगा , तुरीच्या शेंगा खा. मज्याच मज्या ! नवतरी सरतवरी चांगला मयनाभर हा उद्योग चालत होता.
        आधुनिक काळात धान चुरावची मशीन आली . न बैलबंडीना केले जाणारी धानाची चुरणी कमी झाली. आतात खरेच दिसत नाही. या मशीनना कास्तकाराचे दिवसच पालटले. मयनाभर चालणारी चुरणी एका दिवसात होवून रायली. पर  नवतरीची मज्या पुरी निंगुन गेली. थंडीत ख-याच्या बांधीत लाकळाचा खोळ पेटवुन शेकावले मज्या येत होती. ती आता येत नायी. मोळ्यात बंडी फिरवाची मज्या काही वेगळीच !
      काळ बदला तशी वेळ बदलली. कास्तकारबी का करल ? त्यालं कोणती हाउस होती मशीनना चुरणा करावची. कास्तकारीत काम करावले मजुर भेटत नायी. मंग तो का करल. दिवसच फिरले कास्तकारीचे ! .........गुलाब बिसेन

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

धडपडणारा शिक्षक - गुलाब रमेश बिसेन

-
इमेज
धडपडणारा शिक्षक - गुलाब रमेश बिसेन  डॉ. कैलास दौंड  विद्यार्थ्यांच्या जडणघडणीमध्ये शिक्षक आणि शाळांचे मोठे योगदान असते. विद्यार्थ्यांना येथे आकार मिळत असतो, येथूनच त्यांचे व्यक्तिमत्व फुलायला, आकारास यायला सुरुवात होते. बौद्धिक वाढीसाठी आवश्यक असणाऱ्या विषयाबरोबरच व्यक्तिमत्व विकासाला पोषक ठरणाऱ्या गुणविशेषावर लक्ष ठेवणाऱ्या आणि त्यासाठी उपक्रम राबवणाऱ्या शिक्षकांचा देखील विद्यार्थ्यांवर मोठा प्रभाव असतो. गुलाब बिसेन यांनी त्यांच्या शिक्षकी पेशाला २००७ च्या उत्तरार्धात सुरुवात केली. कोल्हापूर जिल्ह्यातील निसर्गाच्या कुशीत असलेल्या पन्हाळा तालुक्यातील बादेवाडी येथे ते रुजू झाले. इयत्ता ४थी पर्यंतचे वर्ग असलेल्या शाळेत त्यांनी अनेक उपक्रम राबवले. साहजिकच विद्यार्थ्यांना शाळेबद्दल गोडी निर्माण झाल्यामुळे या शाळेचे उच्च माध्यमिक शाळेत रुपांतर झाले. हा बदल गुणात्मक आणि संख्यात्मक अशा दोन्ही प्रकारचा होता. बादेवाडीतील शाळेमध्ये त्यांनी अनेकानेक नाविन्यपूर्ण उपक्रम राबवले. विद्यार्थी बँक, स्कूलशॉप, हस्ताक्षरवीर, पाणपोई, बालचित्रपट महोत्सव, पत्रसंवाद, तरंग वाचनालय, आनंद बा...
अधिक वाचा

कवलकी बंडी (नहानपनको खेल)

-
 नहानपनको खेल - कवलकी बंडी  - गुलाब बिसेन नहानपन येव जिवणको सबमा सुनहरो काल. खेलो, कुदो, मस्ती करो येकंमा दिवस कसो सरजासे पताच नही चलं. सुट्टिक् रोज दिवसभर खेल बिगर काही नही सूच् येन् उमरमा. घरमाक् टुरूपोटुनको खेल देखस्यान सबलाच आपल् आपल् बचपनकी याद आवसे. आबक् टुरूपोटुनका खेल अना वूनका खिलोना अलग सेती. वर्तमान कालमा बजारमा येकदून एक खिलोनाईनकी रेलचेल चोवसे. नहान मोठा, रंगना रंगका खिलोना टूरूपोटुयीनला ललचावसेत अना मंग मायबाप खिलोना लेयबी देसेत. आमर् नहानपनमा झाककर देखीसत् दुकानपरक् खिलोनाइनको वू जमानो नोयतो. कवलकी बंडी बनावनो, मातीका चाक बनावनो, लाकूळको भोवरा खेलनो, गाडुर्ली फिरावनो, सायकलको चक्का फिरावनो, कुचकाळी खेलनो, झाळपरा "डाबी" को खेल खेलन् असा आमरा खेल. येन् खेलईनसाती लगनेवालो सामान घरमाच मिल्. कबी कबी भोवरासारखो खिलोना खातीकनलक बनावनो पळ्. नहीत् सब हॅंडमेड खिलोना रवत आमरा. येन् सब खेलको मजा अलग अलग रव्. मोरो पसंदीदा खेल होतो कवलक्  बंडीको. येन् बंडीका बेरूका बैल आमीच बनावजं. बंडीका चाक आमी मातीका बनावज्. येन् चाक बनावनकी प्रक्रियाबी बळी मजेदार होती. बंडीक् चाकसाती...
अधिक वाचा

मुलांचे भावविश्व उलगडणारा बालकवितासंग्रह - सागरलाटा

-
इमेज
मुलांचे भावविश्व उलगडणारा बालकवितासंग्रह - सागरलाटा गुलाब बिसेन, ब्रम्हपुरी (जि. चंद्रपूर) 'सागरलाटा' हा डॉ. श्रीकांत पाटील यांचा नवाकोरा बालकविता संग्रह अलीकडेच प्रकाशित झाला आहे. डॉ. श्रीकांत पाटील हे बालकुमारांसाठी लेखन करणारे आघाडीचे लेखक/कवी आहेत. त्यांच्या बाल‌साहित्याला महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कारही प्राप्त झाला आहे. बालकादंबरी, नाट्यछटांनंतर त्यांचा हा बालकविता संग्रहही वाचकांच्या पसंतीस उतरला आहे. डॉ. सतीश तराळ यांची प्रस्तावना असलेल्या या कवितासंग्राची पाठराखण ल. म. कडू यांनी केली आहे. नंदू वानखेडे यांनी काढलेले मुखपृष्ठ बालकांच्या भावविश्वाला पुरक असल्याने तो वाचकांचे लक्ष वेधून घेतो. संपूर्ण सचित्र असलेल्या या कवितासंग्रहामध्ये सत्तावीस कवितांचा समावेश आहे. 'सागरलाटा' या बालकवितासंग्रहाची सुरुवात गाणे गाऊया या कवितेने झालेली आहे. आपल्या अवती भवती असणारे झाडे, वेली, फळे, फुले, प्राणी, पक्षी, नदी, ओढे यांचे गाणे गाऊया अशी सुंदर कल्पना कवीने या कवितेतून मांडली आहे. डोंगराच्या कुशीत वसलेल्या गावाचे वर्णन 'डोंगरदर्‍यांच्या कुशीत' या कवितेत करत...
अधिक वाचा