सदासावली

 आमरी मायबोली पोवारी लेखक - गुलाब बिसेन बालक जनम लेयेक् बाद आपल् भोवत्यालका आवाज आयकस्यान आपलो स्वर यंत्रमालक आवाज काहळनकी कोसिस करंसे. बालकक् भोवत्याल माय - बाप , आजा - आजी , भाऊ - बहिण असा घरपरिवारका लोक रवसेत. वोकमाबी बालकला सबमा जादा सहवास जन्मदाती मायको मिलसे. वोकंलक माय जसो बोलसे तसोच वूबी बोलनकी कोसिस करसे. अना काहीरोजमा बालक मायवानी बोलनला सिख जासे. या प्रक्रिया निसर्गत: होसे. बालकक् येनच बोलीला मायबोली कहे जासे. आपल् पोवार समाजकी मायबोली पोवारी. सबला सुखोसुवारो जगनला सिखावनेवाली या पोवारी बोली. जब् एकान पावना घर् आवंसे या रस्तामा मुलाकात होसे तब् वोको स्वागत  "बडोभाऊ/ बडभाऊ रामराम" कयस्यान करे जासे. नहान मोठोको भेद भूलस्यान सबला "बडोभाऊ" असो मान आपलं पोवारीमा देये जासे. असो नहान मोठ् व्यक्तिला मान सन्मान देनको संस्कार आमरी मायबोली आमला देसे. पोवारीको बिचार करीसत् बोलनोक् बारामा शहरदून गावखेळामा जास्त बोली जासे. गावखेळामा रोजका भाषिक व्यवहार, बोलचाल पोवारीमाच करे जासेत. समाजला एकताक् रंगमा जोडस्यान ठेवनको अना आपल् संस्कृतीला चिरकाल टिकायस्यान वोकी जोपास...

 पोवारी बाचन चळवळ - एक चिंतन लेखक - गुलाब बिसेन पोवारी साहित्यिक मायबोली पोवारीमा लिखान कर पोवारी बोलीको झेंडा साहित्य जगतमा गाळ रह्या सेत. पोवारीकी अस्मिता जगायस्यान वोला सन्मानलक उभो करनला प्रयत्नरत सपाई महानुभाव येन् पोवारीकं वारीमा धुरकोरीकी भूमिका निभाय रह्या सेत. पोवारी बोलीमा जसी पोवारी साहित्य निर्मानकी चळवळ बिते च्यार पाच सालपासून जोर सोरलक उभी रही से. येको फलस्वरूप पोवारी साहित्य पुस्तक, मासिक, नियतकालीक, सोसलमिडीयामा प्रकासित अना प्रसारीत होय रही से. अना वू पसंदबी करेव जाय रही से. पोवारीमा जसी साहित्यिक निर्मानकी चळवळ उभी रही तसी आता "बाचक" चळवळ उभी रवनकी गरज से. पोवारी साहित्य जनजनवरी पोहचस्यान वू घरघरमा बाचेव जानोबी महत्वपूर्ण बात से. आपलो क्षेत्र साहित्य क्षेत्रमा तसो उपेक्षितच से. साहित्यिक आपलो परीलक वोला समृद्ध करनसाती कोसीस कर रह्या सेती. पर बाचन चळवळकं बार्‍यामा आपलो क्षेत्र पूरोच उपेक्षित अना दूर्लक्षितबी से. अजवरी येन् क्षेत्रमा काम करनेवाली एकबी चळवळको निर्माण नही भयी. येला जेतरा साहित्यिक जबाबदार सेती. वोतराच सुशिक्षित, लिख्यापळ्या लोकबी जबाबदार सेती...

 मी एक छंदीफंदी मित्रांनो हि दुनिया अतरंगी आहे. जो ज्या नजरेनं बघतो  त्याला दुनिया तशी दिसते. या अतरंगी दुनियेत छंदीफंदी लोकही बरेच आहेत. प्रत्येक माणसाला कुठला न कुठला छंद असतोच असतो. त्यामुळे छंदीफंदी माणसांच्या समुहाचा मी स्वत:ला एक सदस्यच समजतो. तसं मी हे सदस्यत्व स्वत:च स्वत:ला बहाल करून टाकलंय. छंद हा कलेचा एक रूप असावा असे मला वाटते.  मी डी. एड. ला असताना फावल्या वेळेत वर्तमानपत्रातील कविता, गाणी, चारोळ्या संकलीत करण्याचा छंद लागला. सुरूवातीला कविता, चारोळ्या वहित लिहून ठेवत होतो. पुढे पुढे लिहायचा कंटाळा येत गेला आणि हे संकलन थांबलं. कालांतराने माझं लक्ष वर्तमानपत्रात प्रकाशित होणार्‍या खेळाडुंच्या फोटोंवर गेलं. आधिच मी क्रिकेटचा दिवाणा. त्यात सचिन तेंडुलकर, सौरव गांगुली, स्टिव वाॅ, ब्रेट ली, राहुल द्रविड, विरेंद्र सेहवाग अशा वर्ल्ड फेमस क्रिकेटर्सचे फोटो मला भूरळ घालू लागले. त्यामुळे मी वर्तमानपत्राच्या रद्दितून हे फोटो कापून वहीत चिकटवू लागलो. वर्तमानपत्र, कात्री आणि डिंकाचा हा खेळ रोजचे रोज वाढत गेला. जेव्हाही मोकळा वेळ मिळेल तेव्हा वर्तमानपत्र घेऊन, त्यातील एख...

 पुस्तक परीचय - नागझिरा व्यंकटेश माडगूळकरांचं "नागझिरा" हे पुस्तक नुकतंच वाचून पूर्ण केलं. तसं हे पुस्तक मी दुसर्‍यांदा वाचलं. काही पुस्तकं एकदा वाचून मन नाही भरत. ते पुन्हा पुन्हा वाचावसं वाटतं. त्यातलंच हे एक. व्यंकटेश माडगूळकर हे मराठीतील प्रसिद्ध लेखक. त्यांना जंगलातील प्राणी जीवनाची प्रचंड ओढ होती. त्याचाच परीपाक म्हणून ते १९७९ साली मे महिन्यात एक महिन्यासाठी नागझिरा येथे वास्तव्यास आले. नागझिरा हे भंडारा आणि गोंदिया या पूर्व विदर्भातील(झाडीपट्टी) दोन जिल्ह्यांत पसरलेले जंगल. या विस्तीर्ण जंगलात वाघ, हरीण, अस्वल, रानहल्ले (गवे), निलगाय, कांचनमृग, सांबर, डुक्कर,रानकुत्रे, माकड, भेकर,बिबट असे प्राणी मोर, सातभाई,मैना, गिधाड, दयाळ अशा नानाविध पक्षी आणि वनस्पतींनी नटलेला हा नागझिरा. जंगलाच्या मध्यभागी पाच एकरांचा असलेला भला मोठा तलाव जणू जंगलाचा डोळाच आहे. अशा या नागझिर्‍यावर मला अधिक प्रेम असण्याचं कारण म्हणजे माझं गाव (सितेपार, ता. तिरोडा) या नागझिर्‍याच्या सानिध्यात जणू कुशीत वसल्यासारखाच आहे. आता हे जंगल व्याघ्र प्रकल्प म्हणून राज्याच्या वैभवात भर घालत आहे. व्यंकटेश मा...

 अभिप्राय १)  अभिप्राय - १ 🌻 खोपळीमाकी दिवारी साहित्य समाज को दर्पण होसे. मनुष्य बालरूपी असो पुष्प से जो  परिवार रूपी पाठशाला अना समाज रूपी महाविद्यालय मा आपरी सांस्कृतिक अना साहित्यिक धरोहरला लंबो समय वरी नैतिकताका गुणला उजागर करन साती नवी पिढ़ीला बाल्यावस्थामाच लहान-लहान कथा को माध्यम लक मूर्त रूप देनो आवश्यक से. पोवारी भाषा पोवार/पंवार समाज की अस्मिता की मूल पयचान आय. लहान बालक मन ला भाये असी या "खोपळीमाकी दिवारी" येन बालकथा संग्रहमा सुंदर ज्ञानवर्धक बालकथा लेखक श्री. गुलाब बिसेन गुरुजीन बालकक मन को मस्तिष्क पर पोवारी को प्रति आपरी आत्मीयता लगन अना समर्पण भाव का दर्शन करायी सेस. येनं बालकथा संग्रहमा समाज उपयोगी रचना को चयन करस्यनी  पोवारी साहित्य को मुख्य विचार प्रवाह अना कलात्मकताला मूर्त रूप देन को कार्य लेखक न करी सेस. पोवारी बालसाहित्य ला समृद्ध बनावन लाईक महत्वपूर्ण योगदान देये.                  प्रा. डॉ. हरगोविंद टेंभरे २) प्रथम पोवारी बालकथासंग्रह-खोपळीमाकी दिवारी* लेख...

 मोरी बाचन प्रेरणा - मोरा बाबुजी बाचन येव माणूसला संस्कारीत करंसे. बाचनला मनको व्यसनबी कहे जासे. मोरो जनम सितेपारमा(ता. तिरोडा) भयेव. आमर् घर् मोरा अजी कबी स्याळामा नही गया पर संगीभायीनक् देखासिखीलक कामपूरतो लिखत अना बाचत. मायन् स्याळाको तोंडच नही देखीस. अस् घरमा आमरा बाबुजी दसवी सिक्या. आई सातवी पास. घरमा स्याळाक् किताबयीनक् बिगर दुसरी किताब् ढुंढस्यानबी मिलत नोहती. गावमा वाचनालयत् सोळो पर साधो बाचनको पेपरबी नोहोतो आवत. असोमा आमर् बाबुजीला बाचनको छंद कहानलका लगेव मालूम नही, पर वूनला बाचनकी मोठी आवळ होती. वूनला जबबी कहीं किताब मिल् वय घळीभरमा बाचटाकत. पर घर् स्याळाकी सोळस्यान किताब् मिन् बचपनमा कभी नही देखेव. आजुबाजुला वाचनालयकी कमी रहेलक बाबुजीको बाचनप्रेम अपूर्णच रव्ह. मंग वय आमरी स्याळाकी किताब्, उनकंमाकी कविता, धडा बाचस्यान काहाळत. पर थोळ् रोजमा वयबी बाजस्यान होय जात. मंग् आमरा बाबुजी किराणो सामानमा आयी पेपरमा बंधी सामानकी पुळी खोलस्यान वय चिटुरा बाचत. च्यार सय मयनामा आमर् गोंदियाक् मावशीघरलक आयी पेपरकी रद्दिपर बाबुजी टुट पळत.(मातीक् घरमा कपळा लटकावनक् खुटिजवर भितला पेपर लगा...

 ऋण साहित्य गण को ४) डाॅ. प्रल्हादजी हरिणखेडे (प्रहरी) डोंगरगाव गावका सुपुत्र प्राध्यापक डाॅ. प्रल्हादजी हरिणखेडे गावखेळामा सिकस्यान डाॅक्टरेट बननेवाला (phd) सर्वसाधारण घरका एक सर्वसाधारण परीस्थितीमा निपज्या एक हिरा कवनो लगे असो व्यक्तित्व. ग्रामिण भागमा सुविधाकं अभावमा माणूसकी काही अलग कर देखावनकी इच्छाच मर जासे. पर मनमा रातदिन मेहनत करनकी दृढ ईच्छा रही त् कोणतीच परिस्थिती प्रगतीमा आळवी नही आय सकं येको जितो जागतो उदाहरण मंजे आमरा प्रा. डाॅ. प्रल्हादजी हरिणखेडे. अज शासकीय अध्यापन क्षेत्रमा आपलो अलग ठसा उमटायस्यान साहित्य क्षेत्रमाबी आपली अलग छाप उमटाय रह्या सेत. प्रा. डाॅ. प्रल्हादजी हरिणखेडे येव उच्च विद्या विभूषीत व्यक्तित्व येतरो सिधो साधो से का इनकंसंगं घळीभरमाच कोणीकीबी दोस्ती जम जाये. साधो रवनेवालो येव हिरा पोवारी साहित्यकं माध्यमलक सबला सुपरीचित भयेव. अध्यापन क्षेत्रकं संग संग डाॅ. प्रल्हादजी हरिणखेडे आपल् लेखुन प्रतिभालक पोवारी अना मराठी साहित्य समृद्ध कर रह्या सेत. प्रहरी नावलक लिखनेवाला डाॅ. प्रल्हादजी पोवारीमा अलग अलग काव्य प्रकारमा लेखन कर आपली अलग पहचान बनायीसेन. श...