सदासावली

००० सु ' विचारांचा सुगंध ०००         शाळेला असताना गुरुजींनी व आईवडीलांनी दिलेले चांगले विचार आणि त्यांनी केलेले सुसंस्कार यातून सुविचारांची माझ्या मनात मांदियाळी भरायची. सुविचारांच्या सुगंधाने मला असे काही मोहीत केले कि , मला सुविचारांचा संग्रह करण्याचा छंदच लागला. मग वाचनात येणारे सुविचार मी संकलीत करु लागलो. कधी वाचलेल्या पुस्तकातील तर कधी शाळेच्या भिंतीवरील , कधी गुरूजींच्या वाणीतून आलेले तर कधी वर्तमानपत्रातील मजल दरमजल करत शालेय जीवनात मी १००० सुविचारांचा संग्रह केला.       आज जागतिक मराठी भाषादिनानिमित्त अडगळीत पडलेल्या परंतु सांभाळुन ठेवलेल्या सुविचारांच्या दोन्ही वह्या काढल्या आणि शाळेत घेवून आलो. शाळेत असताना हे सुविचार भविष्यात कुणाच्या उपयोगी पडेल असे मनातही आले नव्हते.         मराठी भाषेचा गोडवा तिच्या अनेक रुपांतून अखंड वाहत आहे. आज मराठी भाषा दिनानिमित्त मी शालेय जीवनात संकलीत केलेला सुविचारांचा वसा माझ्या विद्यार्थ्यांच्या हातात सोपवताना खुप आनंद होतोय. सुविचारांचा हा सुगंध भावी पिढिद्वारे वर्षानुवर्षे असाच दर...

००० उमलती कळी ०००     """"""""""""""""""""       परिपाठ नुकताच झाला होता. वर्गात जावुन हजेरी उघडली , एवढ्यात  इ. ३ रीची श्रावणी कसलीतरी फुले घेवून माझ्याजवळ येवुन उभी राहीली. मागोमाग तिच्या मैत्रीणीही आल्या. आणलेली फुले मला देत श्रावणी म्हणाली , "सर , ही फुले आमच्या घराजवळ खुप फुललेली आहेत. मी म्हणालो " हि कसली फुले आहेत ". ती " माहीत नाही सर ". मी फुले हातात घेतली. फिक्कट जांभळ्या रंगांची ही रानफुले होती. श्रावणी व तिच्या मैत्रीनी मला त्या फुलांविषयी विस्ताराने सांगु लागल्या.  " या फुलांची रोपे यावर्षी चांगल्या पावसामुळे मोठ्याप्रमाणात उगवली आहेत. या फुलांच्या कळ्या रात्री पाण्यात ठेवल्यास दुस-या दिवशी कळ्या उमललेल्या असतात. फुलांना अनोळखी असा सुगंध आहे. हिफुले खुप बारीक व नाजुक आहेत. मुलींची निरिक्षण शक्ती बघुन मी स्तंभीत झालो. थोडावेळ विचारकेल्यावर माझ्या लक्षात आले कि , मागील वर्षी या मुलींना मी  " जाऊ फुलांच्या जगात " या कवीतेच्या अध्यापनाव...

॰॰॰॰॰ खडु ॰॰॰॰॰   घड्याळात चारचे ठोके होताच सर्व मुले शारीरिक शिक्षणाच्या तासासाठी मैदानात जमली. मी व माझे सहकारी प्रात्यक्षिक घेवू लागलो. एवढ्यात एक सत्तरीतील आजी पाय-या चढुन शाळेत येताना दिसली. ती तडक माझ्याजवळ आली. त्यांच्याशी संवाद साधत मी म्हणालो , " आजी , काय चाललय ? " आजी : काय नाही सर. तुमच्याकडचं काम होतं . मी : काय काम होतं आजी ?"  आजी : " दोन खडु पायजेत ." मी : खडु ! कशासाठी ? आजी : म्हैस चिपाडतीया. तिला खडुचा तुकडा लागवडीतनं दिल्यावर थांबतया." मी: डाॅक्टरांना नाही दाखवलं म्हशीला ? "  आजी : डाक्टराच्या अवसदापेक्षा नामी अवसद हाय खडु ."    शाळेतून गावातील अनेक  जवळजवळ सर्वच मानसे जनावरांसाठी खडु नेतात. कुणी म्हशीसाठी , कुणी गायीसाठी तर कुणी शेळ्या मेंढ्यांसाठी. या जनावरांना लघवीतून पांढरा द्रव  जाण्यावरचा खडु हा घरगुती परंतु रामबाण उपाय. शिवाय शाळेतुन खडु मिळतोय तो निशुल्क मोफत. या खडुमुळे का असेना पण ज्यांची मुले शाळेत नसल्याने शाळेकडे न फिरकणारी मंडळीही शाळेच्या पाय-या चढतो. साहजिकच त्याची नाळी शाळेशी जोडली गेली आहे ती फक्त या खडुम...

०००  चिमुकल्यांचा नृत्याविष्कार आणि स्वनिर्मितीचा ---------------------------------------------------------------------आनंद ००० ------------------                                       " सर , हे गाणं मी बसवलय. चांगलं बसलय ना ?" शाळेचे स्नेहसंमेलन सुरु असताना अमृतने मला विचारले. " खुप छान बसलाय डांस ! " मी म्हणालो. " सर , यावेळी बसवण्याचा प्रयत्न केलाय. माझा पहीलाच प्रयत्न आहे." मी , " गाणं छानच बसलय ! एखादि स्टेप जर चुकली असेल तर काही फरक पडत नाही . या चुकांतूनच आपण शिकत जाणार आहोत." शाळेचा माजी विद्यार्थी अमृत गवड व माझी नृत्यांवर चर्चा सुरु होती.                मागील पंधरा दिवसांपासून शाळेतील माझे सहकारी , पालक व शाळेचे माजी विद्यार्थ्यांची स्नेहसंमेलनासाठी धावपळ सुरु होती. सर्व मंडळी झपाटल्यासारखी कामाला लागली होती. शाळेत शिक्षक तर घरी पालक व आजी माजी विद्यार्थी नृत्य बसवत होती. शाळेच्या स्नेहसंमेलनासाठी ब-याच ठिकाणी व्यावसायी...

००० जागली ०००     " शांती , मी बांद्यावर जावून रायलो ." सेवकराम टाटावर बसून हात धुवतच चिल्लवला. तशी वाळीत लसणायचे वापे कोळपत बसलेली शांती धावतच आली. सेवकसंगा लगण झाल्यापासून पंचीस वर्ष झाले , ती सेवकच्या खांद्यालं खांदा लावून संसाराचा गाळा चालवत होती. कयी कयी ती नव-यासंगा नायी पटला त झगळे पर सकाळचा झगळा संद्याकाळवरी इसरुन जाय. आयुष्यात कमी जास्त त होतच रायते ! एवळ्यात तिना पाण्याचा डबा भरून त्याच्यासंगा एक पाण्याचा गिलास देतच मनावले लागली, " आज नयझरीच्या बजारले जावून तेवळी किलोभर मिरची  मशणीतना पिसून आणा." तसा सेवक तिच्या हातातला पाण्याचा डबा धरुन मान हालवत बांद्यायच्या रस्त्यालं लागला.............,............................... " जागली "  या माझ्या  " झाडी "  बोलीतील  कथेतुन........... गुलाब बिसेन

००० फरहानचा गाडा ०००   सकाळचे कोवळे उन्ह पडताच घराशेजारची बालगोपाल आपापली खेळणी घेवून उन्हात खेळु लागली. कुणी सायकल फिरवू लागला . कुणी बॅटबाॅल  , कुणी  तीन चाकी सायकल तर कुणी बिनसाहीत्याची खेळु लागली.      एवढ्यात शेजारी राहणारा फरहान  कसलेसे खेळणे घेवूण आला. पाच सहा वर्षांचा फरहान स्वभावाने मृदूभाषी ,कायम हसतमुख . फरहानच्या जवळील जरा वेगळे खेळणे बघुन सर्व मुलांनी आपली खेळणी आणि खेळ सोडुन त्याच्याभोवती एकच गलका केला. कायम दुस-या मुलांच्या मागेपुढे करत खेळणा-या फरहानला या गलक्याने खुपच आनंद झाला. खेळणे बघण्याच्या उत्सुकतेपोटी त्याच्याभोवती गलका केलेल्या त्याच्या मित्रांना त्याने तेवढ्याच उत्सफूर्तपणे आपले खेळणे दाखवत प्रतिसाद दिला.    फरहानचे खेळणे कोणत्याही दुकानातून विकत घेतले नव्हते तर लोखंडी सळ्यना वेल्ड करुन ते बनवले होते. परंतु या साध्या खेळण्याने महागडी खेळणी खेळणा-या मुलांना भुरळ घातली.    ते खेळणे होते..... साध्या लोखंडी सळ्यांना वेल्डकरून बनवलेला "गाडा". दोन चाके , एक दांडा आणि एक स्टेअरिंग असलेले हे खेळणे !   ...

०००  रीटेक  ०००        विज्ञानयुगात दररोज नवनविन शोध लागतायत. तंत्रज्ञानात दररोज नवनवीन भर पडतेय . गरज हि शोधाची जननी  या उक्तीप्रमाने दैनंदिन जीवन अधिक सुकर व्हावे हा त्यामागचा हेतू आहे. असे असले तरी या तंत्रज्ञानाचा उपयोग कोण , कसा  आणि किती प्रमाणात करतोय यावर त्या तंत्रज्ञानाचे यश अवलंबून असते.         मोबाईल क्षेत्रात स्मार्टफोन आला आणि मानवी जीवनच बदलून गेलं. मोबाईलच्या कॅमे-यातून जीवनातील प्रत्येक क्षण टिपून ठेवण्याचा जो तो प्रयत्न करताना दिसतोय. त्यात सेल्फिनेतर सगळ्यांनाच वेड लावलय. सामांण्यांपासून ते उच्चवर्णीयांपर्यंत सर्वांना सेल्फीचा मोह आवरता आवरत नाही. परंतु सेल्फिच्या अतिरेकाने अनेकांचा जीव घेतलाय. असा कटु प्रसंग कुणाच्याही वाट्याला न येवो.         प्रसंग क्र. १      वळणावळणाच्या , मंद उताराच्या रस्त्याने मी चाललो होतो. अचानक एका वळणावर माझ्या समोरच्या बाजूने एक दुचाकी येताना दिसली. दुचाकीवर तीन तरूण बसले होते. दुचाकी वळणावरुन घसारुला लागताच , दुचाकी चालकाने अचानक दोन्ही...