पोस्ट्स

गुरू आणि सोहमची जोडी

००० गुरू आणि सोहमची जोडी ००० गुरू आणि सोहम .... आमच्या शाळेतील इयत्ता दुसरीत शिकणारी गोड जोडी. शाळेत नम्र वागणारे हे दोघं गावात आपला पराक्रम गाजवतात. त्यामुळे शाळेपेक्षा गावात अधिक फेमस. मी शाळेत हजर झाल्यावर पहिली तक्रार या गोडजोडीतील गुरूची. " सर , याला चांगला बडवा. घराम मोठ्यांना शिव्या देतोय. उलटं बोलतोय. चांगली अद्दल घडवा  थोड्याफार प्रमाणात अशीच तक्रार सोहमचीही. हि गोडजोडी गावात प्रसिद्ध आहे .... ति शिवी देणे , खोड्या करणे , उनाडक्या करणे, अभ्यास न करणे , गावातुन हुंदडण्यासाठी. अनेकांनी प्रयत्न करून बघितले त्यांना वळणावर आणायचे पण व्यर्थ ! अशा जोडीची माझ्याकडे तक्रार आल्यावर मलाही घाम फुटल्यागत झाले. यापूर्वीही असे अनेक प्रसंग मी हाताळले होते. त्यामुळे मुलांना मारून , दमदाटि करून प्रश्न सुटणार नाही. हे मला पक्के माहित आहे. मुले हि काही मातिचा गोळा नसतात कुंभारसारखं कसही घडवायला. तर प्रत्येक मुलाला स्वत:च मन , मेंदु असतो. त्याच्या सभोवति घडणार्‍या प्रत्येक घटनांचा तो आपल्या कुवतीप्रमाणे विचार करून अर्थ लावत असतो. त्यामुळे दोन्हींचा वेगळा विचार करणे गरजेचे होते. ; यापूर्व...

सर , मी स्वत: अभ्यास काढलाय

००० " सर , मी स्वत: अभ्यास काढलाय " ०००  आर्या ..... इयत्ता पहिलीत शिकणारी माझी विद्यार्थीनी. बोलायला गोड.. कायम हसतमुख ! शाळेत प्रवेश घेताना काहीशी गोंधळलेली..... काही दिवसात शाळेची सवय झाली. शाळेला इतरांपेक्षा काहीशी उशीरा येणारी पण शाळा न चुकवणारी. एक दिवस मी विद्यार्थ्यांचा अभ्यास तपासत असताना तिही घरचा अभ्यास (Homework ) दाखवायला आली. अभ्यास तपासायसाठी मी तिची वही हातात घेवून अभ्यास तपासु लागलो. अभ्यास तपासत असताना मला तिच्या वहीत अक्षरांमध्ये बदल दिसला. याबद्दल मी तिला विचारल्यावर तिने उत्तर द्यायचे टाळले. पहिलीला....नविन...असल्याने मीही त्याकडे दुर्लक्ष केले. थोड्या दिवसांनी परत अक्षरांत बदल दिसला. मी तिला परत विचारले ... ती परत अनुत्तरीत ! असा प्रकार दोन दिनदा घडला... वहीतील ते अक्षर पौढ व्यक्तीचे वाटत असल्याने मी त्याची सहनिशा केली. तेव्हा घरी थोडा अभ्यास पालकांनी काढुन दिल्याचे समजले.  हा प्रकार मुलांच्या अध्ययन प्रक्रियेत अडथळा निर्माण करणारा आहे..... पुढे पालकांकडून अभ्यास काढुन घ्यायची सवय हीतावह नाही. त्यामुळे मी नाईलाजाने तिच्यावर रागावलो आणि नंतर आपण आप...

श्रीगणेशा डिजीटल शाळेचा

॰॰॰ श्रीगणेशा डिजीटल शाळेचा ॰॰॰ विद्यामंदिर वेखंडवाडी शाळेत आल्यापासून सारखी एक रूखरूख मनाला लागुन राहीली होती. ती म्हणजे आधुनिक डिजीटल साधनांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना शिकता यावे याची. परंतु शाळेत संगणक , प्रोजेक्टर यांसारखे कोणतेच आधुनिक साधन उपलब्ध नसल्याने मोठी अडचण निर्माण झाली. मी व माझे सहकारी दोघेही यासाठी धडपडत होतो. कुणा संस्थेला अर्ज कर तर कुणाची भेट घे. मंडळांना भेटलो. लोकवर्गणी जमवण्याचाही प्रयत्न केला. पण ही महागडी साधनं घ्यायला ते प्रयत्न अपुरे पडले. कुठल्याच बाजुने जुळवाजुळव होईना. शेवटि हा नादच सोडुन द्यावा असं वाटलं. कारण सर्व सोंग घेता येतात परंतु पैशाचं सोंग घेता येत नाही. पण माझं मन मला शांत बसु देत नव्हतं. सारखी शाळेतली निरागस मुलं डोळ्यासमोर दिसायची. त्यांनाही आधुनिक शिक्षण घेण्याचा अधिकार आहे. आधुनिक काळात आधुनिक साधणांद्वारे शिक्षण मिळायलाच पाहीजे. तंत्रज्ञानाची विद्यार्थ्यांना ओळख होणे गरजेचे आहे. त्यांच्यासाठीतरी प्रयत्न चालु ठेवणे भाग होते.  आशेच्या किरणांभोवती सर्वत्र काळोख पसरलेल्या अशा निरूत्साही वातावरणात महाराष्ट्रातील तंत्रस्नेही मित्रांन...

कल्पक जुगाळ

कल्पक जुगाळ एप्रिल महिना सुरू होता. सर्वांची पेपर तपासणे , निकाल तयार करण्याची धावपळ सुरू होती. यावेळी मुलांचा अभ्यास हा काहीसा सिथील झाला होता. शाळेत मुले विविध बैठे खेळ.. मनोरंजक खेळ.. पुस्तक वाचन .... अवांतर लेखन अशा विविध गोष्टि करत. काही मुले आंबे , फणस , करवंद अशी फळे शाळेत आणून खात. असा एकंदरीत मजेत विद्यार्थ्यांची निकालापूर्वी गंमतशाळा चालली होती. अशाच एक दिवस माझ्या वर्गातील काही मुलांनी शाळेपाठीमागील आंब्याच्या झाडाच्या कैर्‍या तोडुन आणल्या. त्या कैर्‍या कापूण सर्व मुलांनी त्यात चटणी घालुण आस्वात घेतला. आंबे खात असतानाच मी मुलांना उंचावरील आंबे तोडण्यासाठी घरच्याघरी टाकावू वस्तुंपासून आंबे तोडण्याचे साधन बणवण्याची कल्पना सांगीतली. मुलांना ही कल्पना खुप आवडली. वर्गातील तीन चार मुले लगेच घरी गेली. साहित्याची जुळवाजुळव करून मी सांगितल्याप्रमाणे टाकावू साहित्यातून आंबे तोडण्याचे साधन बनवून आणले. मुलांच्या कल्पकतेला वाव दिल्यास त्यांच्याहातून नवनविन आविष्कार नक्की जन्म घेतील. यातूनच भविष्यातील संशोधक घडतील.......... गुलाब बिसेन (९४०४२३५१९१)

जिवन शिक्षण

००० जिवन शिक्षण ....... बुटाची लेस घालणे व बांधणे ००० शाळेत मुलांना मिळालेले बुट मुलांनी स्वातंत्र्यदिनी पहिल्यांदाच घातले. आज सर्व मुले शाळेत बुट घालुन आले. वर्गात बसतेवेळी बूट वर्गाबाहेर काढुन ठेवले. एखाद दुसरा मुलगा सोडला तर कुणी बुट वापरत नसल्याने कुणालाही बुटाची लेस बांधता येत नव्हती. त्यामुळे बहुतेक मुलांना घरच्यांनी बुट घालुन दिलेला होता. जिथे मुलांना चप्पल मिळणे जिकरीचे तिथे बुटांची वानवाच ! अशा मुलांना बुट घालायची सवय नसल्याने लेस बांधता येणे शक्यच नाही. त्यामुळे दुपारच्या सुट्टित मुलांना बुट घालताना मोठी अडचण झाली.लवकर जेवन उरकुण खेळायच्या तयारीत असलेल्या मुलांची संपूर्ण सुट्टि लेस बांधण्यातच निघुन गेली.लेस बांधुन दमलेली काही  मुले माझ्याकडे बुट घेवून आले. " सर , आमच्या बुटाची लेस बांधुन द्या." सगळी एका सुरात बोलली. मी बर्‍याच वेळापासून हा कार्यक्रम बघत होतोच. बुटाची लेस बांधायला कुणालाच जमेना.  त्यामुळे मी सर्वांना एकत्र घेतले आणि लगेच सर्वांना बुटची लेस बांधायचे प्रात्यक्षिक करून दाखवले. त्यामुळे पहिल्याच प्रयत्नात निम्म्या मुलांना यश आले.त्यांच्यावर राहिलेल्...

सर , सिस्तात जावा

००० सर , सिस्तात जावा ०००   शाळेची घंंटा वाजली.... चिमुकली मुले शाळेला आली. शाळा मुलांंनी गजबजली. मुलांंबरोबर वरूण राजानेही दररोज हजेरी लावायला सुरूवात केली. कधी सर तर कधी दिवसभर रीपरीप तर कधी नुसताच ऊन सावल्यांंचा खेळ ! दिवसभर गार वारा आणि अधेमधे पावसाचे आगमण ! आजही असाच कार्यक्रम सुरू होता. ऐन शाळा सुटताना वरूनराजाने आपली हजेरी लावून निरोप घेतला. शाळेतील मुलांंसोबत मीही घरी जाण्यासाठी आवराआवर करू लागलो. लगबगीने रेनकोट घालून गाडीवर बसलो. गाडीला किक मारून , मुलांंचा निरोप घेवून निघणार ऐवढ्यात शाळेतल्या इ. ४थीतील गौरी , तनिष्का आणि इ.३ रीतील त्यांंच्या मैत्रीनी मला म्हणाल्या , " सर , सिस्तात जावा. " मुलींंच्या या अचानक आलेल्या सल्य्याने मी थोडा गोंंधळलो. क्षणभर गोंंधळलेल्या अवस्थेतच त्यांंचा निरोप घेवून पुढे आलो. गावाबाहेर आल्यावर आज झालेल्या बारीक पावसामुळे रस्ता निसरडा झाल्याचे माझ्या लक्षात आले. मी गाडी हळूहळू चालवत वाट काढू लागलो. आता मला मगाशी मुली  " सिस्तीत जावा." अशा का बोलल्या , याचे गुढ उकलले. आपले शिक्षक घरी सुखरुप जावे यासाठी त्यांंनी दिलेला हा सल्ला ह...

सर , आम्ही तुमच्यासोबत थांबु ?

००० सर , आम्ही तुमच्याबरोबर थांंबु ? ००० उन्हाचा कडाका दिवसेंंदिवस वाढतच चाललाय. शाळेत परीक्षा संंपून निकाल तयार करायची लगबग सुरू आहे. असे असले तरी मुले शाळेला नियमीत येतच आहेत. आजही माझ्या वर्गातील उपस्थिती १००%  होती. मुलांंचे जेवण होवून थोळावेळ वर्गात स्थिरावली. उन्हाचा जोर वाढतच होता. त्यामुळे या चिमुरड्यांंना उन्हाच्या झळा लागायला नको म्हणून मी आज थोडा लवकरच घरी सोडले. मुलांंना सोडुन मी वर्गात बसून निकालाचे काम करू लागलो. एवढ्यात इयत्ता ४ थी तील करण व सुमीत दारात आली आणि एका सुरात म्हणाली , " सर , आम्ही तुमच्याबरोबर थांंबु ?" मी त्यांंच्याकडे बघितले. त्यांंच्या चेहर्‍यावरील निरागस भाव बघुन मलाही त्यांंना नकार देता आला नाही. मी " बसा " म्हणताच दोघेही आनंंदाने वर्गात त्यांंच्या जागेवर जावून बसले. माझे काम सुरु असल्याने मी त्यांंना वर्गातील गोष्टिंंची पुस्तके वाचायला सांंगितली. दोघेही शांंतपणे पुस्तक वाचत बसलीत.  बर्‍याचदा प्रशिक्षणांंध्ये मुलांच्या शाळेला येण्यावर एक कमेंंट केली जाते. ती म्हणजे " मुले शाळेला येताना हळुहळु  किंंवा रडत येतात. घरी जाताना ,सु...